{"id":43591,"date":"2023-03-10T08:38:16","date_gmt":"2023-03-10T09:38:16","guid":{"rendered":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/?p=43591"},"modified":"2023-03-10T09:39:31","modified_gmt":"2023-03-10T09:39:31","slug":"jong-geleerd-met-een-lab-on-a-chip-kun-je-met-een-vingerprikje-bloed-een-darmziekte-meten-de-ernst-van-chronische-darmontsteking-kun-je-niet-aan-de-buitenkant-zien-arno-bourgonje-on","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/2023\/03\/10\/jong-geleerd-met-een-lab-on-a-chip-kun-je-met-een-vingerprikje-bloed-een-darmziekte-meten-de-ernst-van-chronische-darmontsteking-kun-je-niet-aan-de-buitenkant-zien-arno-bourgonje-on\/","title":{"rendered":"Jong geleerd Met een \u2018lab-on-a-chip\u2019 kun je met een vingerprikje bloed een darmziekte meten De ernst van chronische darmontsteking kun je niet aan de buitenkant zien. Arno Bourgonje ontdekte mogelijke biomarkers die zijn op te pikken in een\u2026"},"content":{"rendered":"<div class=\"nmt-layout__main content-container\" data-de-article-btn-container=\"\">\n<article class=\"article-outer-container\">\n<div class=\"inner\">\n<div class=\"article__header-and-content\">\n<p class=\"print-layout-warning\">N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.<\/p>\n<div class=\"article-header-container intro-inner\">\n<div class=\"center-block intro-col article__header\">\n<div class=\"intro article__intro\" data-flowtype=\"intro\">\n<p>De ernst van chronische darmontsteking kun je niet aan de buitenkant zien. Arno Bourgonje ontdekte mogelijke biomarkers die zijn op te pikken in een vingerprikje bloed.<\/p>\n<\/div>\n<section class=\"article__byline\">\n<div class=\"article__byline__inner\">\n<div class=\"article__byline__list\">\n<div class=\"article__byline__list__link article__byline__list__link__author\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"article__byline__icon\"><\/span><\/p>\n<ul class=\"article__byline__text unstyled\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/auteur\/niki-korteweg\/\" rel=\"author\">Niki Korteweg<\/a><\/li>\n<\/ul><\/div>\n<p>\t\t\t\t\t<a class=\"article__byline__list__link\" href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2023\/03\/10\/\"><br \/>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"article__byline__icon article__byline__icon__clock\"><\/span><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t10 maart 2023 om 9:00<\/p>\n<p>\t\t\t\t\t<\/a><\/p>\n<div class=\"article__byline__list__link\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"article__byline__icon\"><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t<\/span><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\tLeestijd 3 minuten<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/section>\n<\/div><\/div>\n<figure class=\"article__featured-image  article__featured-image--landscape  article__featured-image--below-header\" data-featured-image=\"\" data-fixedimagepoint=\"center\">\n<div class=\"responsive-img-div\" data-open-in-lightbox=\"\" data-aspect-ratio=\"0.6\" data-lightbox-highres=\"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/data97751014-42e71a-1.jpg\" data-lightbox-highres-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/fr-6HUuaLbRlAOt4jZG2rjPaTQs=\/1920x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/bvhw\/files\/2023\/03\/data97751014-42e71a.jpg\" data-lightbox-zoom=\"https:\/\/images.nrc.nl\/vlRPu4ZmYP5fIfNxSAOaFPYhZZk=\/5760x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/bvhw\/files\/2023\/03\/data97751014-42e71a.jpg\" data-lightbox-zoom-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/gCxc_lNLivSSUSR2ugMuy3yltiQ=\/5760x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/bvhw\/files\/2023\/03\/data97751014-42e71a.jpg\" data-lightbox-thumbnail=\"https:\/\/images.nrc.nl\/lfIXZPiJ-ZTVHBbt1gF2jUcK3E4=\/160x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/bvhw\/files\/2023\/03\/data97751014-42e71a.jpg\">\n<p>\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/data97751014-42e71a.jpg\" alt=\"Foto\u2019s Sake Elzinga\" \/><\/p><\/div><figcaption class=\"article__featured-image__caption\" data-is-lightbox-caption=\"\">\n\t\t\t\t<span class=\"caption-text article__featured-image__caption__text\">Foto\u2019s Sake Elzinga<\/span><br \/>\n\t\t<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"article-container main\">\n<div class=\"content article__content\">\n<p>Vuistdik is het proefschrift dat Arno Bourgonje (26) omhooghoudt tijdens het videogesprek \u2013 met 1.100 pagina\u2019s misschien wel het dikste medische proefschrift ooit. Eenmaal gegrepen door onderzoek naar chronische darmontstekingsziekten, als student geneeskunde, liet het onderwerp hem nooit meer los. Op 1 februari promoveerde hij cum laude aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij werkte vier jaar aan zijn proefschrift terwijl hij ook zijn medische stages (co-schappen) deed. En de jonge doctor studeerde ook al <em>summa cum laude<\/em> af. \u201eIk ben gewoon heel erg gedreven en enthousiast, en dit onderwerp boeit me enorm. En je doet onderzoek natuurlijk nooit alleen, ik werk samen met veel collega\u2019s uit binnen- en buitenland.\u201d Aan hen wijdde Bourgonje dan ook het misschien wel langste dankwoord ooit, 19 pagina\u2019s.<\/p>\n<p>Onder chronische darmontstekingsziekten, in het Engels <em>inflammatory bowel disease<\/em> (IBD), vallen de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het is iets compleet anders dan irritable bowel syndrome (IBS), prikkelbaredarmsyndroom, verduidelijkt Bourgonje. \u201eBij IBD zie je ontstekingen, bloedingen en zweren in de darm. Die gaan bij de ziekte van Crohn zelfs door de darmwand heen, vaak in het laatste deel van de dunne darm. Colitis ulcerosa blijft oppervlakkiger en beperkt zich tot de dikke darm.<\/p>\n<p>\u201eIBD is heel complex, we weten nog niet hoe het ontstaat. De ziekteactiviteit wisselt ontzettend. Bij de \u00e9\u00e9n kan het jaren rustig zijn terwijl een ander een fulminant ziektebeloop heeft. De mate van ontsteking bepaalt hoe intensief de behandeling moet zijn. Die kan vari\u00ebren van tabletten, middelen die je met een klysma toedient of per infuus, of zelfs operatieve ingrepen.<\/p>\n<p>\u201eHet is lastig te voorspellen wanneer de ziekte zal opvlammen en bij wie. Je kunt nu alleen met een endoscopie zien hoe onrustig het is. Je inspecteert de darm via de anus met een flexibele slang met een camera en een lampje erop. Dat is een vervelende procedure. Daarom zijn we op zoek naar goede biomarkers, lichaamseigen stoffen die we kunnen meten en die iets kunnen zeggen over de ziekteactiviteit.\u201d<\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead\">Vrije thiolen in het bloed<\/h2>\n<p>\u201eIk heb aangetoond dat de concentratie vrije thiolen de ziekteactiviteit bij IBD goed weerspiegelt. Dat zijn natuurlijke anti-oxidanten in het bloed die schadelijke zuurstofradicalen neutraliseren. Bij mensen met IBD is er een overproductie van zulke vrije zuurstofradicalen. Hierdoor hebben ze minder vrije thiolen in het bloed. Hoe lager die concentratie vrije thiolen, hoe ernstiger de mate van ontsteking. Ze kunnen in een bloedtest worden aangetoond, dat is veel minder belastend voor de pati\u00ebnt. En als je er al in een vroeg stadium achter komt dat de ziekte actiever wordt, dan kun je ook al eerder ingrijpen met behandelingen.<\/p>\n<p>\u201eHet wordt nog niet gebruikt in de kliniek. We moeten de bevindingen nu eerst bevestigen bij grote groepen andere pati\u00ebnten. Maar we hebben goede hoop dat dit een bruikbare biomarker is. Daarom werk ik met nanotechnologen van de Universiteit van Twente alvast aan een test waarmee je met een druppel bloed uit een vingerprikje deze vrije thiolen en andere biomarkers snel zou kunnen bepalen. Dat is een \u2018lab-on-a-chip\u2019, een chip met allemaal kanaaltjes. Dat is het einddoel.<\/p>\n<p>\u201eAndere bruikbare biomarkers zijn antilichamen. Bij mensen met IBD komen bepaalde afwijkende antilichamen vaker voor, we kenden er zo\u2019n dertig. Sinds een paar jaar kunnen we het complete antilichaamrepertoire van mensen in kaart brengen, dankzij een nieuwe techniek. Die is <em><\/em>gebaseerd op een grote bibliotheek van 340.000 eiwitten waartegen ons immuunsysteem kan reageren; van virussen, schimmels en bacteri\u00ebn tot voedselcomponenten en lichaamseigen eiwitten. Hierin vond ik een paar honderd eiwitten waartegen IBD-pati\u00ebnten vaker antistoffen hebben dan gezonde mensen. We zagen ook verschillen binnen de groep IBD-pati\u00ebnten. Dat geeft inzicht in het ziekteproces. En het vormt mogelijk de basis voor een test die voorspelt hoe de ziekte zal verlopen.\u201d<\/p>\n<figure>\n<\/figure>\n<h2 class=\"gn4-crosshead\">Dieet, roken, alcoholgebruik en lichaamsbeweging<\/h2>\n<p>\u201eHet zou zelfs kunnen leiden tot een test die voorspelt wie de ziekte zal krijgen. Uit onderzoek bij Amerikaanse militairen blijkt dat die typerende antilichamen soms al voorkomen bij mensen die nog geen klachten hebben, maar die vijf of tien jaar later wel IBD ontwikkelen. Dat onderzoek ik nu met bloedmonsters van een grote groep mensen die in Groningen sinds 2006 worden gevolgd, het Lifelines-onderzoek. We hebben nu het hele antilichaamrepertoire van die mensen in kaart voordat ze IBD ontwikkelden. Met een voorspellende test zou je familieleden van pati\u00ebnten kunnen screenen, want zij lopen meer risico om ook darmontstekingen te krijgen. En je kunt denken aan preventie. Ongeveer 40 procent van het risico op IBD lijkt samen te hangen met leefstijlfactoren, zoals het dieet, roken, alcoholgebruik en lichaamsbeweging.<\/p>\n<p>\u201eBinnenkort ga ik bij de Icahn School of Medicine at Mount Sinai in New York verder uitzoeken wat die IBD-specifieke antilichamen precies betekenen. Als ik terugkom wil ik me graag specialiseren tot maag-darm-leverarts, en daarnaast onderzoek blijven doen. Ik weet nu al dat ik heel graag bij dit onderwerp wil blijven.\u201d<\/p>\n<aside class=\"inline\">\n<h2 class=\"gn4-blockhead\">Wie is  <span class=\"keyword\">Arno Bourgonje?<\/span><br \/><\/h2>\n<ul>\n<li>Geboren in<\/li>\n<\/ul>\n<p>1996 in Leeuwarden<\/p>\n<p>chocolade en pizza. \u201eMaar sinds di\u00ebtisten meedoen aan het onderzoek let ik wel iets beter op. Alles met mate.\u201d<\/p>\n<ul>\n<li>Uit zijn dak op<\/li>\n<\/ul>\n<p>festivals en feestjes, vooral bij elektronische muziek zoals van Armin van Buuren. \u201eHet formaat van mijn proefschrift doet misschien vermoeden dat ik dag en nacht in de studieboeken zit, maar dat is niet zo. Ik werk gewoon snel.\u201d <\/p>\n<ul>\n<li>Recordhouder<\/li>\n<\/ul>\n<p>sinds 2017 van de hoogste score op de voortgangstoets voor geneeskundestudenten. <\/p>\n<\/aside><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/article><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie. De ernst van chronische darmontsteking<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":43593,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43591"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43598,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43591\/revisions\/43598"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43593"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/peymantaeidi.net\/stem-cell\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}